Asitler, Bazlar ve Tuzlar-Konu özeti

İNDİR

ASİTLER

  • Sulu çözeltilerinde Hidrojen İyonu veren maddelere asit denir.
  • HCI → H+ + CI
  • CH3COOH → CH3COO + H+

ASİTLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ

  • Tatları ekşidir.
  • Bazlarla reaksiyona girdiklerinde tuz ve su oluştururlar.
  • Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
  • Saf haldeyken elektrik akımını iletmezler.
  • Sulu çözeltilerine Zn ve Mg gibi aktif metaller atılınca tuz oluşur ve hidrojen gazı açığa çıkar.

H2SO4 + Zn  ZnSO4 + H2

  • Mavi turnusol kağıdını kırmızıya dönüştürürler.
  • (Asitlerin ayıracı MAVİ TURNUSOL KAĞIDIDIR)
  • Parçalayıcı ve tahriş edicidirler.

ÖNEMLİ ASİTLER VE FORMÜLLERİ

  • HCI : Hidroklorik asit
  • HNO3 : Nitrik asit
  • H2SO4 : Sülfürik asit
  • H3PO4 : Fosforik asit

KUVVETLİ VE ZAYIF ASİTLER

  • Sulu çözeltilerinde büyük oranda iyonlarına ayrışabilen asitlere kuvvetli asit denir.
  • Kuvvetli asitler çok tahriş edici ve yakıcıdır. Bu yüzden dikkatli kullanılmalıdır.

Günlük hayatta tükettiğimiz bazı gıdaların yapısında asit bulunur. Bu asitler zayıftır.

KUVVETLİ ASİTLER

  • HClO4 : Perklorik Asit
  • HCl : Hidroklorik Asit
  • HNO3 : Nitrik Asit
  • H2SO4 : Sülfürik Asit

ZAYIF ASİTLER

ASİTLERLE İLGİLİ GÜVENLİK TEDBİRLER
  • Asitlerin tatlarına bakmak veya koklamak tehlikelidir.
  • Asitlerin üzerine su ilave ederek seyreltmek tehlikelidir.
  • Asitler metal kaplar yerine cam veya plastik kaplarda saklanmalıdır.

GÜNLÜK YAŞAMDA ASİTLER

  • Sirke, seyreltik bir asetik asit çözeltisidir.
  • Araba akülerinde sülfirik asit kullanılır.
  • Nitrik asit, boya ve gübre yapımında kullanılır.
  • Temizlikte kullanılan tuz ruhu seyreltik hidroklorik asit çözeltisidir.
  • Midemiz de seyreltik hidroklorik asit salgılayarak besinleri parçalar. Bu salgının fazlalaşması midede ülsere sebep olur.
  • Bazı maddelerin yapısında hidrojen bulunmadığı hâlde, hidrojen iyonu (H+) oluşumuna sebep oldukları için sulu çözeltileri asit özelliği gösterir.
  • CO2 , NO2 ve SO2 suda asit özelliği gösteren maddelerdir.
  • Havadaki karbon dioksit, azot dioksit ve kükürt dioksit gazları da yağmur damlalarında çözündüklerinde asit olarak yere düşer.Asit yağmurları bu şekilde oluşur

BAZLAR

Sulu çözeltilerine hidroksit ( OH ) iyonu verebilen maddelere baz denir.

NaOH → Na+(suda) + OH (suda )

BAZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ

  • Tatları acıdır.
  • Asitlerle reaksiyona girdiklerinde tuz ve su oluştururlar.
  • Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
  • Saf haldeyken elektrik akımını iletmezler.
  • Kırmızı turnusol kağıdını maviye dönüştürürler.(Bazların ayıracı KIRMIZI TURNUSOL KAĞIDIDIR)
  • Sulu çözeltileri dokunulduğunda ele kayganlık hissi verirler.
  • Parçalayıcı ve tahriş edicidirler.
  • Hepsinin yapısında hidroksit (OH) vardır (NH3 hariç) ve sulu çözeltilerine (suda çözündüklerinde)hidroksit iyonu (OH) verirler

ÖNEMLİ BAZLAR VE FORMÜLLERİ

KUVVETLİ VE ZAYIF BAZLAR

  • Sulu çözeltilerinde büyük oranda iyonlarına ayrışabilen bazlara kuvvetli baz denir.
  • Kuvvetli bazlar çok tahriş edici ve yakıcıdır. Bu yüzden dikkatli kullanılmalıdır.
  • Günlük hayatta kullandığımız bazı temizlik malzemeleri bazdır. Bunlar sulandırılmış ve zayıflatılmış bazlardır.

KUVVETLİ BAZLAR

NaOH : Sodyum hidroksit

KOH : Potasyum hidroksit

Ca(OH)2Kalsiyum hidroksit

ZAYIF BAZLAR

  • NH3 : Amonyak
  • NH4OH : Amonyum Hidroksit

BAZLARLA İLGİLİ GÜVENLİK TEDBİRLERİ

  • NaOH ve KOH kuvvetli bazlardır. Kuvvetli bazlar metallere ve dokulara tahriş edici etki yapar.
  • Amonyağın buharı göze, burna ve solunum yoluna zarar verir.

GÜNLÜK YAŞAMDA BAZLAR

  • Sodyum hidroksit (NaOH) sabun yapımındakullanılır. Bu yüzden sabun ağzımıza ve gözümüze değdiğinde acı verir.
  • Diş macunu ve şampuanlarda da baz olduğu için acı tat verir.
  • Amonyaklı sıvı maddeler, yağ sökücü olarak ev temizleyicilerinde kullanılır.
  • Yemek sodası olarak bilinen kabartma tozu, bir çeşit baz olan sodyum bikarbonat içerir.
  • Kireç suyu bir çeşit bazdır.
  • Potasyum hidroksit,( KOH) Arap sabunu yapımında kullanılır.

ASİT VE BAZLARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

  • Sulu çözeltileri elektriği iletir.
  • Turnusol kağıdına etki ederler.
  • Parçalayıcı ve tahriş edicidirler.
  • Bir araya gelerek tuz ve su oluştururlar.

ASİTLİK VE BAZLIK ÖLÇÜSÜ “pH”

  • pH, maddenin asitlik veya bazlık durumunun bir ölçüsüdür ve logaritmik bir ölçüdür. Saf su H ve OH iyonları açısından dengelidir ve PH değeri 7’dir.
  • pH 0-14 arasında değer alır.
pH metre

İNDİKATÖRLER

  • İki maddeyi birbirinden ayıran veya bilinmeyen bir maddenin hangi madde olduğunu bilmemize yarayan maddelere denir.
  • Ayıraç ya da belirteç de denir.
  • Asit ve baz indikatörü olarak birçok madde kullanılmaktadır.
TURNUSOL KAĞIDI

Mavi turnusol kağıdı asitte kırmızıya dönüşür.

Kırmızı turnusol kağıdı bazda maviye dönüşür.

FENOLFTALEİN
  • Asitlerde renksiz, bazlarda pembe-mor renk verir.
METİL ORANJ
  • Asitlerde kırmızı bazlarda sarı renk verir.

DOĞAL İNDİKATÖRLER

  • Standart indikatörlerin dışında birçok bitkiden de doğal indikatör elde edilebilir.Bunlar;
  • Kırmızı soğan
  • Kara lahana
  • Nar
  • Ateş dikeni
  • Gül vb.
KARA LAHANA

Eğer kara lahana suyuna asidik bir madde eklenirse, karışımın rengi kırmızıya; bazik bir madde eklenirse, yeşile döner.

TUZLAR

  • Asitler ve bazlar tepkimeye girdiğinde tuz ve su oluşur.
  • Bu olaya nötrleşme tepkimesi denir. Bu olayda asit ve baz bir birinin etkilerini yok ettiği için, asit ve baz etkileşmesine nötrleşme tepkimesi adı verilir.

NaOH + HCl → NaCl + H2O

  • Nötürleşme (Nötralleşme) olayına asidin (H+ ) iyonu ile bazın (OH ) iyonu birleşerek suyu (H2O) oluştururlar ve enerji açığa çıkar.

TUZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ

  • Tuz çözeltileri, asit ve baz çözeltileri gibi elektrik akımını iletir. Katı halde elektrik akımını iletmezler.
  • Çünkü tuzlar su içinde iyonlarına ayrışır. Su içinde serbest hâlde gezebilen iyonlar elektrik akımını iletir.
  • Tuzlar turnusol kağıdına etki etmez
  • Kristal yapılıdırlar

ÖNEMLİ TUZLAR VE FORMÜLLERİ

ASİT, BAZ ve TUZLARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ
  • Sulu çözeltileri elektriği iletir.
  • İyonik yapıda suda çözünürler.